Dit is mijn allereerste schilderij. Niet mijn eerste poging trouwens, want die had ik al genoeg gedaan. Maar wel de eerste keer dat ik er eentje echt afmaakte.
En ja, ik was best trots. Niet omdat het zo mooi was, maar omdat ik voor het eerst niet halverwege afhaakte. In die ene poging zat een les die alles veranderde in hoe ik nu schilder. Misschien herken je dit wel. Veel mensen die willen beginnen met schilderen lopen tegen precies dezelfde drempel aan. Geen gebrek aan talent, maar een innerlijke criticus die op het verkeerde moment zijn mond opendoet.
In dit artikel vertel ik je wat er toen gebeurde, en wat jij daarvan kunt gebruiken als jij ook worstelt met twijfel zodra je begint.
Onderaan dit artikel vind je ook een gratis download om je eigen kritische gedachten los te laten tijdens het schilderen.
Liever kijken dan lezen? Bekijk hieronder de hele techniek stap voor stap in video.
Hoe het eerst ging
Ik keek in die tijd veel filmpjes op YouTube. Kunstenaars die in een paar minuten een prachtig portret neerzetten, laag op laag, alsof het vanzelf ging. Dus ik ging het proberen. Eerste laag, oké. Tweede laag, meh. En toen kwam de gedachte. Dit wordt niets.
De gedachten die alles blokkeerden
Bij hen was het na een paar lagen al mooi. Bij mij zag het eruit als een rommeltje. Daarna kwamen er meer gedachten. Dit heeft geen zin. Ik heb gewoon het talent niet.
Deze innerlijke criticus tijdens het schilderen is iets wat bijna iedereen kent die weleens een doek oppakt. Het gekke is dat die stem vaak het hardst spreekt precies op het moment dat je net begint. Niet als je klaar bent, maar juist wanneer het nog niets hoeft te zijn.
Waarom lukt mijn schilderij niet: het inzicht dat alles veranderde
Waarom lukt een schilderij niet? Vaak ligt dat niet aan je kunnen, maar gewoon aan je hoofd. Ik merkte op een gegeven moment dat mijn kritische gedachten helemaal niet klopten. Ze voelden alleen wel heel overtuigend, alsof het de waarheid was.
En dat is precies het probleem. Je gedachten zijn geen betrouwbare raadgever, ze komen voort uit angst. Je gevoel wel. Niet die emotie van het moment, maar wat je diep vanbinnen wil.
Elizabeth Gilbert zegt het mooi in haar boek Big Magic: een creatief leven wordt niet gedreven door angst, maar door nieuwsgierigheid. En dat is precies wat er gebeurde toen ik die volgende laag durfde te schilderen. Niet omdat ik zeker wist dat het goed zou komen, maar gewoon omdat ik nieuwsgierig was naar wat er zou gebeuren.
Hoe meer aandacht je aan die kritische gedachten geeft, hoe verder je van je flow af raakt. En juist daar, in die flow, ontstaat het echte werk. Zonder dat je het stuurt. Het verschijnt gewoon op je doek.
De doorbraak
Op een gegeven moment ging er iets open. Een soort luikje. Ik dacht: dit is een proces. Elke laag voegt iets toe. Ik hoef nu nog geen oordeel te vellen.
Vanaf dat moment veranderde alles. Niet omdat het schilderij ineens mooier werd, maar omdat ik het toeliet om nog niet mooi te zijn. Ik stelde mijn oordeel over mijn schilderij uit.
Perfectionisme loslaten tijdens het schilderen: wat ik ervan leerde
- Je bent milder voor anderen dan voor jezelf
Als je naar het werk van een ander kijkt, ben je veel milder. Na twee lagen zie je daar al schoonheid. Bij jezelf zie je een rommeltje. - Kritische gedachten zijn er altijd
Ja, ook bij kunstenaars die je bewondert. Ze laten zich er alleen niet meer door tegenhouden. - Die gedachten zijn ooit ontstaan om je te beschermen
Tegen teleurstelling, tegen falen. Goed bedoeld dus, maar niet nodig, niet als je aan het schilderen bent. Duw ze niet weg. Heb er compassie voor. Ga op zoek naar je nieuwsgierigheid, die wijst je de weg. - Talent is niet relevant
Misschien wel het belangrijkste inzicht. Als je de oprechte drang voelt om te maken, om te creëren, dan is dat al genoeg. Talent is maar bijzaak.
Opdracht: zo ga je om met je innerlijke criticus tijdens het schilderen
Ga de volgende keer dat je schildert eens op je gedachten letten. Duw ze niet weg. Zeg gewoon tegen elke gedachte die opkomt: hallo, ik weet dat je me probeert te beschermen tegen teleurstelling, maar dat hoeft nu even niet. Ik wil deze ervaring gewoon opdoen.
Schrijf je gedachten op een blaadje en leg dat ergens anders neer. Dan hoeven ze niet meer in je hoofd rond te spoken terwijl jij lekker aan het schilderen bent.
Gratis download
Wil je dat nog wat makkelijker maken? Ik heb speciaal hiervoor de loslaatblaadjes voor je criticus gemaakt. Zes kleine kaartjes om uit te knippen, elk met een andere gedachte voor je innerlijke criticus en ruimte om je eigen gedachte op te schrijven. Gewoon printen, uitknippen, en naast je verf leggen.
En dan, jouw schilderij
Jouw eerste schilderij hoeft niet mooi te zijn. Het mag gewoon worden wat het wordt.
Herken je dit gevoel? Dan zijn de Creative Flow Cards misschien iets voor jou. Veertig kaarten met affirmaties en opdrachten, gemaakt om je innerlijke criticus wat zachter te laten praten, en jouw eigen stem juist wat luider.
